Thành phần: 10 nước thành viên ASEAN, Cộng hoà Hàn Quốc; chuyên gia của ILO, Văn phòng ILO Hà Nội; Bà Michele Patterson - Chủ tịch Hiệp hội thanh tra quốc tế (IALI); Bà Shi Yanping – Phó chủ tịch Hiệp hội; các chuyên gia của Bộ Lao động Hoa Kỳ và các chuyên gia trong nước, quốc tế khác trong lĩnh vực thanh tra lao động. 

ha long 2010.png

Khuyến nghị Hạ Long

1. Khuyến khích hợp tác giữa các cơ quan thanh tra lao động với các cơ sở quản lý về lao động và các đối tác xã hội nhằm thúc đẩy và đảm bảo việc thực thi pháp luật lao động, quan hệ lao động lành mạnh, điều kiện làm việc tốt bao gồm an toàn, sức khoẻ và vệ sinh lao động, tăng năng suất lao động và việc làm bền vững, bao gồm việc xây dựng những chương trình quốc gia và ưu tiên cho thanh tra lao động.

Khuyến nghị này nhấn mạnh vai trò của hợp tác ba bên trong quan hệ lao động (Chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động) trong việc thúc đẩy thực thi pháp luật và hài hòa quan hệ lao động.

Thanh tra lao động với chức năng chính là cưỡng chế và bảo đảm thực thi pháp luật. Tuy nhiên việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế chỉ là giải pháp cuối cùng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thực tế, thanh tra lao động thực hiện vai trò hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về lao động để nhằm mục đích làm cho người lao động và người sử dụng lao động tự giác chấp hành. Đây là hoạt động chính trong công tác thanh tra. Việc hợp tác ba bên sẽ giúp cho các hoạt động thanh tra trở nên hiệu quả hơn và sự tuân thủ pháp luật lao động sẽ đạt được khi có sự đồng thuận ba bên trong quan hệ lao động. Vai trò của thanh tra lao động được nâng cao và biết đến không chỉ ở chức năng cưỡng chế mà còn là hướng dẫn thực hiện pháp luật và phòng ngừa.

2. Đảm bảo việc thanh tra lao động có đủ số lượng thanh tra viên, bao gồm cả nam và nữ và được tạo điều kiện tốt về đào tạo và công tác. Các nhân viên được trang bị nguồn lực cần thiết để có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả.

Xuất phát từ thực tế là nguồn nhân lực hạn chế, thiếu số lượng thanh tra viên so với số lượng doanh nghiệp và người lao động ngày càng phát triển; trình độ thanh tra viên chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ ở hầu hết các nước ASEAN, chế độ đãi ngộ cho thanh tra viên lao động còn hạn chế ở một số nước dẫn đến hiệu quả công tác thanh tra không cao. Do vậy khuyến nghị này nhằm mục đích tăng cường số lượng và năng lực thanh tra viên ở các nước, bảo đảm cho thanh tra viên có đủ về số lượng, năng lực, trình độ, chế độ đãi ngộ hợp lý.

3. Khuyến khích việc phê chuẩn và thực hiện các Công ước số 81 về Thanh tra Lao động trong thương mại và công nghiệp và Công ước 129 về Thanh tra lao động trong Nông nghiệp (nếu thích hợp).

Trong số 10 nước ASEAN, mới chỉ có 4 nước phê chuẩn Công ước 81 về thanh tra lao động trong thương mại và công nghiệp và chưa nước nào phê chuẩn công ước 129 về thanh tra lao động trong nông nghiệp. Như nội dung thảo luận và chia sẻ tại Hội nghị, việc phê chuẩn các công ước này là cần thiết để làm chuẩn hóa đội ngũ thanh tra lao động, tạo nên cơ sở để tiến tới hệ thống thanh tra lao động chuyên nghiệp.

Qua nghiên cứu so sánh hệ thống thanh tra lao động các nước ASEAN, hầu hết các nước đã thực hiện những quy định cơ bản của công ước số 81 về hệ thống thanh tra, về chức năng thanh tra và quyền hạn của thanh tra viên. Do vậy, việc nghiên cứu và phê chuẩn công ước 81 chỉ còn là vấn đề thời gian. Riêng công ước 129, khi những nền nông nghiệp lạc hậu đang dần dần tiếp thu những thành tựu khoa học, kỹ thuật thì nguy cơ an toàn, vệ sinh càng tăng cao. Các quốc gia ASEAN đang tìm phương pháp để giảm thiểu tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trong lĩnh vực này. Các nghiên cứu và những đề án, dự án đang được thực hiện, tuy nhiên, ở hầu hết các nước ASEAN vai trò của thanh tra lao động trong lĩnh vực này chưa được xác định.

4. Tiếp tục hợp tác với ILO, IALI và các tổ chức khác, các đối tác xã hội, trong việc xây dựng nguồn lực và năng lực của thanh tra lao động, đặc biệt là thông qua chia sẻ những kinh nghiệm tốt và đào tạo.

Trong những năm qua, các hoạt động đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm về thanh tra lao động đã được thực hiện nhiều và có hiệu quả thông qua sự hỗ trợ kỹ thuật của ILO và IALI. Các hoạt động này cần được đẩy mạnh hơn nữa để tiếp tục hoàn thiện hệ thống thanh tra lao động ở các nước.

5. Tăng cường và thúc đẩy hợp tác khu vực ASEAN thông qua việc đẩy mạnh mạng lưới thanh tra lao động tại các nước ASEAN, đặc biệt là hệ thống và mô hình thanh tra lao động hiệu quả.

Thanh tra lao động các nước ASEAN có nhiều nét tương đồng trong tổ chức và hoạt động do đó cần tiếp tục hợp tác và liên kết với nhau, chia sẻ những kinh nghiệm hay, có hiệu quả về thanh tra lao động, đặc biệt là vấn đề an toàn, vệ sinh lao động để tăng cường hiệu quả thanh tra lao động ở từng quốc gia. Các nước ASEAN đã thành lập mạng an toàn vệ sinh lao động ASEAN OSHNET trong đó thanh tra lao động là một trong bảy lĩnh vực được đưa vào nội dung hoạt động. Các hoạt động hội nghị, tập huấn về thanh tra lao động đã được thực hiện và tiếp tục được đưa vào kế hoạch hành động của Bộ trưởng lao động các nước ASEAN giai đoạn 2011-2015.

6. Xác định và tìm hiểu những thách thức mà hệ thống thanh tra lao động đang gặp phải và tìm cách giải quyết những vấn đề đang nổi lên và được xác định là ưu tiên của các nước ASEAN.

Báo cáo tổng quan vệ hệ thống thanh tra lao động ASEAN đã được ILO nghiên cứu thông qua việc cung cấp thông tin của các nước ASEAN. Báo cáo đã nêu được khái quát về tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động ở từng nước, nêu lên những nét tương đồng và khác biệt, so sánh với các tiêu chuẩn trong Công ước 81. Báo cáo cần hoàn thiện và bổ sung nghiên cứu về những thách thức mà hệ thống thanh tra lao động đang gặp phải và những vấn đề đang nổi lên được xác định là ưu tiêu của các nước ASEAN để tập trung giải quyết. Các nước ASEAN sẽ tiếp tục cung cấp thông tin và ILO sẽ là đầu mối tập hợp.

7. Tiếp tục nâng cao nhận thức, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và bài học tốt trong các lĩnh vực như: quản lý tốt và tổ chức hiệu quả; tiêu chuẩn nghề nghiệp, thu thập thông tin và đào tạo các hình thức thanh tra mới nhằm tăng cường chất lượng và hiệu quả thanh tra.

Sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu và khu vực khiến cho các nguy cơ về an toàn lao động, bệnh nghề nghiệp ngày càng cao. Các hóa chất, công nghệ mới xuất hiện kéo theo sự xuất hiện của bệnh nghề nghiệp và sự mất an toàn. Do vậy, các hình thức và phương pháp thanh tra phải luôn được cập nhật và đổi mới để phù hợp với sự thay đổi đó. Các lớp huấn luyện nâng cao nghiệp vụ và bồi dưỡng các kiến thức mới liên quan đến công tác thanh tra lao động trở nên thực sự cần thiết. Trong đó, sự học hỏi kinh nghiệm từ các nước đã trải qua thời kỳ quá độ và có kinh nghiệm trong việc quản lý rủi ro trong lao động được xem là biện pháp được lựa chọn trong các giải pháp nâng cao năng lực và hiệu quả thanh tra.

8. Khuyến khích việc sử dụng Quy tắc hợp nhất toàn cầu của IALI về Thanh tra Lao động như là công cụ hướng dẫn nhằm tăng cường quy tắc ứng xử của thanh tra lao động tại các nước ASẸAN.

Quy tắc liêm khiết toàn cầu của IALI về thanh tra lao động là bộ quy tắc ứng xử thanh tra viên lao động thể hiện cam kết đảm bảo rằng bất kể khi nào thực hiện nhiệm vụ một thanh tra viên lao động đều hành động một cách chuyên nghiệp, tự trọng, khách quan và hợp tác. Bộ quy tắc nhằm giúp thanh tra viên lao động hiểu được vai trò và nhiệm vụ của một công chức nhà nước, các tiêu chuẩn đặt ra cho họ xuất phát từ yêu cầu của nhà nước và cộng đồng. Có 6 giá trị cần đạt được từ một thanh tra viên: hiểu biết và thành thạo; trung thực và hợp tác; lịch sự và tự trọng; khách quan và công bằng; tận tâm và trách nhiệm; kiên định giữa cư xử cá nhân và nghề nghiệp.

9. Xác định ưu tiên trong Kế hoạch hành động của Bộ trưởng Lao động ASEAN 2010 – 2015 nhằm tăng cường các hoạt động trong lĩnh vực thanh tra lao động, bao gồm việc tổ chức diễn đàn thường niên cho thanh tra lao động dưới hình thức tổ chức Hội nghị Thanh tra Lao động luân phiên.

Một trong những hoạt động ưu tiên trong kế hoạch hành động của Bộ trưởng lao động các nước ASEAN 2011-2015 là nâng cao năng lực trong lĩnh vực thanh tra lao động, bao gồm:

-         Tổ chức các hội nghị, hội thảo về thanh tra lao động;

-         Xác định nhu cầu năng lực của thanh tra viên;

-         Tiến hành các chương trình đào tạo cho thanh tra viên ASEAN;

-         Mạng ASEAN-OSHNET tiếp tục nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ của Chính phủ về thanh tra chính sách an toàn, vệ sinh lao động.

Đây là cơ sở để các nước ASEAN xây dựng chương trình nâng cao năng lực thanh tra lao động quốc gia va tham gia các hội nghị, hội thảo, tập huấn trong ASEAN.